Polarize, UV ve ND Filtreler ve Kızılötesi Fotoğrafçılıkta Kullanılmaları

Fotoğrafçılıkta filtreler ve bu filtrelerin kızılötesi fotoğraflara etkileri

Fotoğrafçılıkta filtreler kuşkusuz en popüler ekipmanların başında gelmektedirler. Çektiğimiz fotoğraflara ayrı bir tat vermek için kullandığımız filtrelerin kızılötesi ışık altında nasıl performans gösterdiklerini ve kızılötesi fotoğraflara ne gibi etkileri olduğunu merak edenler için Polarize, ND ve UV filtreleri test ettim.

Polarize Filtre

Polarize filtreler fotoğrafçılıkta iki ana amaç için kullanılır. Birincisi durgun su birikintilerinin veya cam gibi nesnelerin yüzey yansımalarını filtrelemek, ikincisi ise Manzara fotoğrafçılığında gökyüzünü koyulaştırmak içindir. Polarize filtre kullanılarak çekilmiş olan fotoğraflarda en başta göze çarpan etki renk doygunluğunun ve kontrastın daha da artmış olması ve buna bağlı olarak daha güzel görünmesidir. Işık kaynağından yayılan ışınların objektifin görüş pozisyonuna yaptığı açı 90° iken etkisi en üst düzeye çıkar. Güneşli bir havada güneşi arkanıza alıp pozlama yaparsanız etkisi çok az olur.

Kızılötesi Fotoğrafçılıkta etkisi: Polarize filtreler görünür ışık altında gösterdikleri performansı kızılötesi ışık altında da gösterirler. Genel olarak fotoğrafa etkileri kontrast kazandırmaktan çok su ve cam gibi yansıtıcılığı yüksek yerlerden gelen ışıkları polarize etmeleridir. Bazı optik cam şirketleri özel kızılötesi polarize filtreleri üretir. Oldukça pahalı olmalarına rağmen kızılötesi ışık altındaki performansları çok iyidir.

Özel bir kızılötesi polarize filtre için yüksek meblağlarda harcama yapmak yerine kızılötesi ışık altında yeterli performans gösterebilme ihtimalleri oldukça yüksek olacağından halihazırda sahip olduğunuz polarize filtreleri test edebilirsiniz.

NOT: Aşağıda eklemiş olduğum filtrelerin kızılötesi fotoğraflara olan etkilerinin karşılaştırmalı örnekleri yer almaktadır. Sol tarafa eklenmiş olan fotoğraflar filtre kullanılarak çekilmiş olan fotoğraflardır.




ND Filtre

Bu filtrelerin kullanılma amaçları uzun pozlama yapmaya izin vermeyecek kadar çok ışıklı ortamlarda ışık şiddetinin düşürülerek uzun pozlama yapmaya imkân vermesidir. ND filtreler üzerlerine düşen ışığın şiddetini geçirgenlik değerlerine göre görünür ışık tayfının tüm dalga boylarında eşit olarak düşürecek şekilde tasarlanırlar.

fotoğrafçılıkta filtreler

Çeşitli yoğunluk derecelerine ait ND filtrelerin ışık geçirgenlik grafiği.

Kızılötesi Fotoğrafçılıkta etkisi: Kabiliyetleri görünür ışığın yanında kızılötesi ışık tayfını da kapsar. Bu sebepten dolayı ND filtreler kızılötesi fotoğrafçılık için de kullanılabilir. Tek fark, kızılötesi ışık bandının şiddetini görünür ışık bandınından farklı olarak düşüreceğinden ND filtrelerin yoğunluk dereceleri kızılötesi ışık altında farklı olacaktır. Örnek olarak Görünür ışıkta 3.0 optik yoğunluklu 10 poz düşürücü ND filtre üzerine düşen görünür ışığın binde birini geçirir. Ama kızılötesi ışık altında optik yoğunluğu 2.7, kızılötesi ışık geçirgenlik oranı binde iki olan 9 poz düşürücü bir ND filtre gibi davranabilir.

UV Filtre

UV filtreler 200nm ile 385nm arasındaki UV ışık tayfında etkili olduklarından kızılötesi fotoğrafçılık için hiç bir etkisi yoktur. İşlevi objektifi korumaktan öteye geçmez. Makineye ulaşan ışığın UV ışık tayfı, UV filtre ile filtrelenmemiş olsa bile makinenin içine takılmış olan kızılötesi filtre UV ışık tayfını filtreleyeceği ve çekilen fotoğrafa hiç bir etkisi olmayacağı için UV filtrenin kızılötesi fotoğrafçılık için hiç bir işlevi yoktur.

uv filtre geçirgenlik grafiği

UV filtrelerin ışık geçirgenlik grafiği.

Bitkiler Kızılötesi Fotoğraflarda Neden Beyaz Görünür?

Bitkilerin fotosentez sonucunda besin ürettiklerini biliyoruz. Aşağıdaki grafikten de anlaşılacağı üzere a ve b tipi klorofiller tarafından Mor-Mavi (400nm-490nm) ve Turuncu-Kırmızı (630nm-700nm) en çok emilen ışık tayflarıdır. Cyan-Yeşil-Sarı (490nm-630nm) bölgesinin ise tamamına yakını kullanılmayıp bitkiler tarafından yansıtılırlar. Elbette sadece Yeşil değil, Ultraviyole (300nm altı) ve Kızılötesi ışık da (700nm üstü) kullanılmamaktadır. Bitkilerin yeşil görünmesinin temel sebebi insan gözünün yansıtılan ışık tayfları arasından sadece yeşil renge hassas olmasıdır. Üzerlerine düşen kızılötesi ışık tayfının tamamını yansıttıkları için bitkiler kızılötesi fotoğraflarda beyaz olarak görünürler.

Bitkiler Kızılötesi Fotoğraflarda beyaz görünür

Bitkiler Kızılötesi Fotoğraflarda nasıl görünür karşılaştırmalı fotoğraf:

Bitki örtüsünün Görünür ışık ve Kızılötesi ışık altında karşılaştırmalı görünümü:
Kızılötesi
Görünür ışık

Kızılötesi Fotoğrafçılığın Kullanım Alanları, Amacı ve Etkileri

Nesneler özelliklerine göre üzerlerine düşen ışığın görebildiğimiz alan olan 400-700nm dalga boyu aralığından çok daha fazlasını yansıtabilirler. Fotoğraf makineleri veya kameralar yardımıyla farklı dalga boyları görünür ışıkla ifade edilmeye çalışıldığında alıştığımız görüntülerin dışında ilgi çekici görüntüler elde edilebilir. Kızılötesi fotoğrafçılığın amacı, göremediğimiz bir dünyanın görünür ışıkla ifade edilmeye çalışılmasıdır. Örneğin bitkiler ısınmaktan korumak için kızılötesi ışığın tamamına yakınını yansıtırlar. Bu nedenle kızılötesi çekim yaptığımız zaman fotoğraflarda genellikle beyaz renkte görünürler. Bunun yanında kızılötesi fotoğrafçılığın kullanım alanları çok geniştir. Tıptan, Bitki örtüsü incelemesine, adli tıptan sahte para ya da eserlerin orijinalliğinin tespitine kadar oldukça geniş kullanım alanları vardır. Elbette fotoğrafçılık alanında da kendine yer bulmuştur ve son yıllarda yurt dışında oldukça popüler hale gelmesine paralel olarak Türkiye’de de yükselen bir fotoğrafçılık tekniğidir.

Kızılötesi fotoğrafçılığın kullanım alanları

Görünür ve Kızılötesi ışıkla çekilmiş fotoğrafların karşılaştırılması.

Kızılötesi ışığın cisimler üzerindeki etkileri

  • Ağaçlar ve diğer yeşil bitkiler beyaza yakın bir renk alır, Sağlıklı bitkilerin yaprakları kırmızı ve mavi ışığın tümünü emer, kızılötesi ışığın tümünü sıcaklıktan korunmak amacıyla yansıtırlar ve çekilen fotoğrafta yeşil bitkiler beyaz olarak görünürler. Sağlıksız ya da ölü bitkiler kızılötesi ışığı daha farklı yansıttıkları için herhangi bir florada ayırt edilmeleri bu yüzden mümkündür.
  • Gökyüzü ve bulutlar arasındaki kontrast ciddi anlamda artar. Gökyüzü kızılötesi ışığı emdiği için siyaha yakın bir renk alırken bulutlar kızılötesi ışığı geçirdiği için kar beyazı bir görünüm alır.
  • Su kızılötesi ışığı emdiği için siyaha yakın, koyu bir renk alır.
  • İnsan derisi oldukça pürüzsüz, yumuşak ve ipeksi bir görünüm alır. Derinin hemen altındaki damarlar belirginleşir.
  • İnsan gözü retinası belirginleşir.
  • Gökdelenler gibi dış yüzeyi camlı binalardaki yansımalar gözle göründüğünden farklı ve ilginç bir görünüm alır.

Kızılötesi fotoğrafçılığın kullanım alanları

  • Kararmış, silinmiş ve okunamayan belgelerin okunmasında
  • Resimlerde verniğin altındaki ilk katın incelenmesinde (ünlü resimlerin orijinalliğinin belirlenmesinde)
  • Yapay kamuflajların ortaya çıkarılmasında
  • Büyük ormanlık alanlarda hasta ağaçların tespiti ve hastalığın yayıldığı alanların tespitinde ve kesilebilecek nitelikeki ağaçların belirlenmesinde
  • Bitki örtüsünün incelenmesinde
  • Tarım ürünlerinin tahmini rekolte miktarının tayininde kullanılır.