Sensör Temizliği

Sensör Temizliği

Uyarı: Sensör temizliği için eğer doğru ekipmana sahip değilseniz, sensöre müdahale ettiğinizde bu işlem sizin için kâbusa dönüşebilir. Bunu kendiniz yapmaya çalışmak yerine, fotoğraf makinenizi bana göndermeniz için iletişime geçmenizi öneririm.

Dijital fotoğraf makinelerinin sensörlerine kaçan toz partikülleri gibi yabancı maddeler çekilen fotoğraflarda bulanık bir nokta olarak karşımıza çıkar. Fotoğrafçıların kâbusu olan bu tozlardan kurtulabilmek için sensör temizliği nin nasıl yapılabileceğine dair profesyonel bir yaklaşımla anlatmaya çalışacağım.

Sensörün kirli olup olmadığını nasıl öğrenebilirim?

Yeterince ışıklı bir ortamda yakınlaştırma özelliğine sahip bir lensiniz varsa, en uzun odak uzunluğuna ayarlayıp, diyafram ayarını da olabildiğince kısık değere getirin, Iso ayarını da olabildiğince düşük tutarak mümkünse beyaz bir zemin ya da açık bir gökyüzünü pozlama yapın. Ortaya çıkacak görüntünün homojen bir kare olması tozları tespit etmemizi kolaylaştıracaktır. Düşük iso değeri kullanmamızın nedeni yüksek iso değerlerinde oluşacak grenlerin (kumlanma) lekeleri tespit etmemizi zorlaştıracak olmasıdır.
Örneğin Nikon 18-105mm lens ile 105mm odak uzunluğunda, f/36 diyafram ve iso 100 değerinde duruma göre 1/20 ila 1/50 saniye pozlama yapabilirsiniz. Aşagıdaki gibi bir fotoğraf kaşınıza çıkarsa bunun anlamı sensörünüzün kirli olduğudur.

kirli sensör

Equipment: Canon 1100D, EF-S 75-300
Exif: 300mm, f/32, iso100, 1/30 sec.

Hava pompası kullanarak sensördeki tozu gidermek tehlikelidir!

Sıkça paylaşılan görüş sensör temizliği için hava pompası kullanılmasıdır. Ben bu yöntemi asla tavsiye etmiyorum ve kendim sensör temizliği için de kesinlikle hava pompası kullanmıyorum. Çünkü hava pompası, sensördeki tozun fotoğraf makinesi dışına çıkarmaz. Aksine fotoğraf makinesinin içerisinde hapsolmasına neden olur. Hava pompasının sensöre yapışmış tozu tamamen sökeceğinin de garantisi yoktur.

Hava Pompası

Hava Pompası

Sensör temizliği ekipmanları

  • 1- Sensör temizliği için özel olarak üretilmiş sensör temizleme sıvısı
  • 2- Sensör temizleme spatulası
  • 3- Temizleme esnasında nefesimizle birlikte tozun perde odasına kaçmasını engellemek için steril maskeden oluşmaktadır.
Sensör Temizliği

Sensör Temizleme Spatulası

sensör temizleme sıvısı

Sensör Temizleme Sıvısı

steril maske

Steril Maske

Sensör temizleme sıvısı bu işlem için özel üretilmiş %99,99 saflıkta, uçucu, uçunca ardında kalıntı, iz bırakmayan nitelikte bir solvent (çözücü) olmalıdır. Metanol (Metil Alkol), Isopropranol (İzopropil alkol) bu sıvılara örnek olarak gösterilebilir. Her %100 saflıkta olduğunu iddia eden ürünlere itibar etmeyin. Ucuz olması açısından %100 diye aldığım 1lt Metanolün temizlik sonrasında iz bıraktığını gözlemledim. Bunun için deneyip onayladığım Eclipse marka sensör temizleme sıvısını tavsiye ederim.
Sensör temizleme spatulası ise yine sensör temizleme için özel olarak üretilmiş, uygulandığı yüzeyde toz veya zerrecik bırakmayan, üzerine sürülen kimyasalı kolayca emebilen bir yapıya sahiptir. Bunun için yine deneyip onayladığım Eclipse marka sensör temizleme spatulalarını tavsiye ederim. Şunu unutmayın ki sensör boyutunuza göre spatula boyutu seçmeniz gerekir. Buraya tıklayarak hangi marka/model makinelerde hangi boyutta spatula kullanacağınıza karar verebilirsiniz.

Sensörün kirlenmesini hızlandıran etmenler

Sensörün kirlenmesini hızlandıran etmenler rüzgarlı ortamlarda sık lens değiştirme ve yakınlaştırma özelliğine sahip lenslerdir. Bu tip lensler yakınlaştırma ve uzaklaştırma esnasında içlerindeki havayı akordiyon gibi emip basarlar. Bu da lensin içindeki ve fotoğraf makinesinin perde odasındaki tozların sensöre ulaştışmasına neden olmaktadır.

Sensörü temiz tutabilmek için

Kuşkusuz sensöre toz kaçmasının en kolay yolu lens değiştirirken perde odasının açık havaya maruz kalmasıdır. Gerekmedikçe ve özellikle rüzgârlı havalarda lens değiştirmeyiniz. Değiştirmeniz gerekiyorsa gövdenin bayonet kısmı aşağıya bakacak şekilde tutarak ve mümkünse çanta veya elbisenizle rüzgara karşı siper yaparak lens değiştirebilirsiniz.

Adobe Photoshop da sensör lekelerine çözüm olabilir

Sensör temizleme ya da temizletme imkânınız yoksa fotoğraflarınızda görünen lekeleri Adobe Photoshop yazılımında bulunan “Spot Healing Brush” özelliğini kullanarak da kolaylıkla yok edebilirsiniz.

Sensör Temizliğini nasıl yapabilirim?

Öncelikle sensör temizleme spatulasına yeteri kadar sensör temizleme sıvısından damlatarak hazır hale getiriniz. Fotoğraf makinenizi sensör temizleme moduna alarak sensörün önündeki ayna ve perde mekanizmalarının kalkmasını sağlayınız. Ancak bu sayede sensörü temizleyebilirsiniz fakat unutulmaması gereken önemli nokta ise bataryanın full şarjlı olmasının gerekliliğidir. Sebebi ise temizleme esnasında ayna ve perde mekanizmalarının şarj bitiminden dolayı kapanıp spatulanın arada sıkışmasının önüne geçmektir. Bu şekilde arızalanıp servise giden makine sayısı oldukça fazladır.
sensör temizliği
Hazırladığınız spatulayı, sensörün bir ucundan bir ucuna tek hamlede bastırarak hafif yatık şekilde gezdiriniz ve spatulayı sensörü temizlememiş diğer yüzüne yatırıp başladığınız noktaya tekrar geri gezdiriniz. İşlemi tekrarlamanıza gerek yoktur fakat temizlendiğinizden emin olmadıysanız aynı spatulayı ikinci kez kullanmayınız. Bunun yerine yeni spatula ile işlemi tekrarlayınız. Eğer şu şekilde bir görüntü ile karşılaştıysanız işlem başarılı demektir:

Sensör Temizliğini nerede yaptırabilirim?

Daha önce saymış olduğum ekipmanlara sahip değilseniz, ekipman temin etme problemleri veya sensöre müdahale etmek istememeniz gibi durumlarda sensör temizliği yaptırmak için İletişim Formu aracılığıyla benimle iletişime geçmeniz yeterlidir.

Malzemeler

Fotoğraf makinelerini dönüştürme sürecinde kullandığım malzemeler listesi şu şekildedir:

Malzemeler:

1- Elektronikçi Cımbızı
Sökülen vidaları tutmak, flex kablo ve soketlerini, çeşitli kapakları açıp kapatmak ve sensör filtrelerini sökmek için.
malzemeler
2- Steril eldivenler
Elimizdeki yağ veya kir filtreye bulaşırsa temizlenmesi zor olacağından sensöre takılacak olan filtreyi tutmak için. Dönüşüm ya da tamir operasyonlarında işin başından sonuna kadar takmanızı tavsiye ederim. Dahili flaş kapasitörünün boşalmamış olması ciddi elektrik çarpmalarına neden olabilir. Kullanacağınız eldiven sizi bu elektrik çarpmasına karşı koruyacaktır.
steril eldiven
3- Hava Pompası
Sensöre takılacak olan kızılötesi filtreyi sensör temizleme sıvısıyla temizlemeden önce tozlardan arındırmak için.
fotoğraf makinesi lens sensör temizleme hava pompası
4- Steril Maske
Nefes alıp verirken toz zerreciklerinin filtreye ya da sensöre yapışmasını önlemek için.
Steril Maske
5- Optik temizleme sıvısı
Sensöre takılacak olan filtreyi ve sensörü temizlemek için. Bu sıvının özelliği çözücü, uçucu ve uçtuktan sonra ardında kalıntı bırakmamasıdır. Normalde sensör temizliği için de kullanılır. Marka olarak Eclipse öneririm. Ebay de oldukça ucuza temin edebilirsiniz. Bulunamıyorsa 99,9% saflıkta metil alkol ya da izopropil alkol de kullanabilirsiniz.
sensör temizleme saf metanol
6- Tornavida Seti
İçinde envai çeşit uç olan bir set işinizi görecektir. Ben iFixit sitesinden aldığım tornavida setini kullanıyorum. Pahalı olmasının yanında her türlü ihtiyacınıza cevap verecek uç seti ile mükemmel bir settir. Bu seti almasanız bile manyetik organizeri şiddetle öneriyorum. Herhangi bir bakım ya da tamir işinizde söktüğünüz vidaları gruplamanız için çok işinize yarayacaktır.
tornavida seti
7- Mikrofiber Bez
Kızılötesi filtreyi sensör önüne montajlamadan önce optik temizleme sıvısıyla temizlerken tozsuz ortam yaratılması için. Bu bezin özelliği mikrofiber olması, toz ve partikül bırakmamasıdır. Fotoğraf malzemesi satışı yapılan yerlerde bulmanız mümkündür.
mikrofiber lens temizleme bezi
8- Sensör Temizleme Spatulası (Sensor Swab)
Sensöre takılacak olan filtreyi temizlemek için. Bunun da özelliği temizlik esnasında toz ve partikül bırakmamasıdır. Türkiye’de bulabileceğiniz gibi yurtdışı alışveriş sitelerinden de cüzi bir ücret karşılığında almanız mümkündür.
sensör temizleme spatulası sensor swab
9- Havya
Kablo sökmek ve tekrar lehimlemek için.
havya seti

Not: Steril Maske, Steril eldivenler, Hava Pompasını herhangi bir medikalden temin edebilirsiniz.