Kızılötesi Fotoğraf Çekim Deneyimlerim

Bu yazımda Kızılötesi Fotoğrafçılığa nasıl başladığımı ve nasıl ilerlediğimi açıklayacağım. Kızılötesi Fotoğrafçılık hakkında Türkçe bilgi kaynaklarının yetersizliği, Türkiye’de icra eden pek fazla fotoğrafçı olmaması, Kızılötesi fotoğraf makinesi temini ve çevirme işleminin zorluğundan dolayı temel çekim tekniklerinden başladım ve zamanla ilerleme kaydettim. Kızılötesi fotoğraf çekim deneyimlerimi başlıklar halinde gruplanacak olursa:

1- Kızılötesi filtre ile kızılötesi fotoğraf çekim
2- Full Spectrum şeklinde dönüştürülmüş DSLR fotoğraf makineleri ile kızılötesi fotoğraf çekim (sadece Low Pass filtrenin çıkarılması)
3- Low Pass filtrenin sadece kızılötesi ışığı geçiren filtre ile değiştirtilmesiyle kızılötesi fotoğraf çekim
4- Full Spectrum şeklinde dönüştürülmüş Aynasız fotoğraf makineleri ile kızılötesi fotoğraf çekim (sadece Low Pass filtrenin çıkarılması)

1- Kızılötesi filtre ile kızılötesi fotoğraf çekim

Ekipmanlarım: Nikon D700, 20mm f/2.8D, 50mm f/1.8G.

İlk olarak fotoğraf makinemin kızılötesi ışığa hassas olup olmadığını ve gerçekten kızılötesi fotoğraf çekip çekemeyeceğimi anlamak için ilk olarak kumanda testiyle deneme yapmaya karar verdim. Kumandaların ön tarafındaki led’lerinden sadece kızılötesi ışık bandında ışık yayılır. Eğer fotoğraf makinem anlatılanlar gibi kızılötesi ışığa duyarlı ise, bu ışığı fotoğraflayabilecekti.(Nasıl yapıldığını burada bulabilirsiniz) Kumanda testinden çıkan sonuç:

Kızılötesi kumanda verici

Kızılötesi Hassasiyet Testi.

Bu sonuç kızılötesi dünyaya adım atabileceğim anlamına geldiği için Kızılötesi Fotoğrafçılığa olan merakım daha da arttı ve hemen filtre araştırmalarına giriştim. Kızılötesi Fotoğrafçılıkta Filtre Seçimi başlıklı yazımda da belirttiğim gibi kararımı Hoya R72 den yana kullandım. Sıra filtre çapı seçimine gelmişti, zira bu da önemli bir husustu.

50mm lensin filtre çapı = 58mm,

20mm lensin çapı = 62mm.

Bu ekipmanlar dahilinde 62mm lik bir Hoya R72 ve 58-62 step-up ring (dönüştürme halkası) sipariş ettim. Size tavsiyem filtreyi, lens değişimlerine ayak uydurması açısından imkanınız varsa 72 ya da 77mm almanız yönünde olacaktır. Filtre çapı düşürücü adaptörlerle istediğiniz çaptaki lenslerle kullanabilirsiniz. Yalnız filtre çapının artmasıyla birlikte fiyatının da artacağını belirtmeliyim. (Filtreyi Türkiye’de bulunmasının zorluğu ve bulunsa dahi fiyatının yurt dışı fiyatına göre daha pahalı olmasından dolayı Ebay aracılığıyla aldım.)

Filtre geldiğinde ise 20mm lens ve Nikon D700 fotoğraf makinesinde hemen bir deneme çekimi yaptım. Önce fotoğraf makinesini tripoda yerleştirdikten sonra odaklama yaptım. Çekim esnasında otomatik odaklama özelliğinin devreye girip odaklamayı bozmaması için odaklama modunu manual’e alıp kızılötesi filtreyi lense taktım. Çekim modunu manual’e alıp pozlama süresini 1,5 sn’ye diyaframı 8’e iso ayarını 100’e ayarlayıp deklanşöre bastım. İşte sonuç:

kızılötesi filtre ile çekim

Kızılötesi filtre ile ilk test çekimim.

Bu filtreyi fotoğraf gezilerinde bol bol deneme fırsatı buldum.

Daha sonra bir fotoğraf gezisinde bu filtreyi kapsamlı bir şekilde deneme fırsatı buldum. Bol güneşli ve ağaçlı bölgeleri seçtim. En iyi sonuçları geniş yapraklı ağaçların bol olduğu ortamlarda aldığımı söyleyebilirim. Geniş yapraklı ağaçlar bembeyaz bir hale bürününce ortaya gayet güzel görüntüler çıkıyor. Bir parkta çektiğim gelişi güzel bir fotoğraf:

kızılötesi fotoğraf

Equipment: Nikon D700, AF 20mm f/2.8D, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 20mm, f/8, iso100, 10sec.
Location: Çamlık / Denizli / TURKEY

Bir süre sonra 20mm lensi elden çıkarmak durumunda kaldım. Bundan sonra fotoğraf çekimine sadece 50mm ile devam ettim. Bu arada Karadeniz’e gitme fırsatım olunca Kızılötesi fotoğrafçılık adına gerçek deneyimimi Karadeniz’de edinme şansı buldum. Karadeniz bölgesi Kızılötesi fotoğrafçılık için gerçekten inanılmaz bir yer. Karadeniz, Kızılötesi fotoğrafçılık için mutlaka gidilmesi gereken yerlerin başında geliyor. Oradaki ağaçları ve yeşili anlatmaya gerek bile duymuyorum. İşte size Borçka / Artvin Karagöl’de çekilmiş bir kızılötesi fotoğraf:

kızılötesi fotoğraf çekim

Equipment: Nikon D700, AF-S 50mm f/1.8G, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 50mm, f/11, iso160, 30sec.
Location: Artvin / Borçka / Karagöl / TURKEY

Bursa/Gölyazı gezisinde ise tesadüfen filtre takılı olmasına rağmen D700’ün otomatik netleme yapabildiğini fark ettim. Bu da bana filtreyi her defasında çıkarıp, netleme yapıp takmaktan kurtardı. Tabi bunun için yeterli ışık, yani güneşli bir hava durumu şart. Bursa/Gölyazı gezimden iki kare:

kızılötesi fotoğraf

Equipment: Nikon D700, AF-S 50mm f/1.8G, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 50mm, f/11, iso100, 30sec.
Location: Gölyazı / Bursa / TURKEY

kızılötesi fotoğraf

Equipment: Nikon D700, AF-S 50mm f/1.8G, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 50mm, f/11, iso100, 30sec.
Location: Gölyazı / Bursa / TURKEY

Kızılötesi fotoğraf çekerken uzun pozlamadan dolayı bataryanın çabuk bitmesi, tripod taşıma zorunluluğu, kızılötesi çekim için filtre söküp takmak bazen canımı sıkıyordu. Ben de kızılötesi fotoğraf çekmek için farklı bir yöntem seçmek zorunda kaldım. Henüz yurtdışından sensör önüne takılacak kızılötesi filtreyi getirtme tecrübem olmadığı için full spectrum olarak çevirmekl için yeni bir makine almaya karar verdim.

2- Full Spectrum şeklinde dönüştürülmüş DSLR fotoğraf makineleri ile kızılötesi fotoğraf çekim (Sadece Low Pass filtrenin çıkarılması)

Örnek kızılötesi fotoğrafları incelerken Nikon D40’ın kızılötesi çekimlerdeki başarısını bir kaç kez görmüş olmam, LCD ekranının büyüklüğü ve Low Pass filtresinin çıkarılması konusunda internette makalelerinin olması beni bu makineyi almaya yöneltti ve ikinci el bir Nikon D40x aldım. Low Pass filtresini çıkararak full spectrum bir makine elde ettim.

Low Pass filtre çıkarma işleminden sonra lens önüne bir adet Hoya R72 filtre takıp Belgrad ormanlarında geziye çıktım. Sonuçlar gerçekten etkileyiciydi. Netleme telafisini ise Belgrad ormanlarında deneme yanılma yöntemiyle iyice pratikleştirdim.

kızılötesi fotoğraf

Equipment: IR modified Nikon D40x, AF-S 50mm f/1.8G, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 50mm, f/8, iso200, 1/160sec.
Location: Belgrad Ormanları / İSTANBUL

kızılötesi fotoğraf

Equipment: IR modified Nikon D40x, AF-S 50mm f/1.8G, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 50mm, f/8, iso200, 1/160sec.
Location: Belgrad Ormanları / İSTANBUL

Nikon 50mm f/1.8G lensin görüş açısı D40x de bazen yetmiyordu. 1,5 crop faktörü de göz önüne alındığında pratikte 75mm’lik bir lensle çekim yapıyordum. Bunun için Nikon 18-55 kit lens almaya karar verdim. Ayrıca Hoya R72 filtreyi bu lenste kullanabilmek için bir de 52-62 step-up ring dönüştürme halkasından aldım. İlk gözlemlerimde 30mm üzerine çıktığımda netleme telâfisi yapamamam oldu. Netleme telâfisini her bir odak uzaklığı için ayrı ayrı pratikleştirmek gerçekten zor oluyordu. 18-20mm odak uzaklıklarında ise netleme halkasını saat yönüne olabildiğince döndürdüğümde en keskin sonuçları aldığımı keşfettim. 18-55 lens ile genelde 20mm’de çekim yaptım. Bu bana oldukça pratik gelmişti. Odak mesafesini 20mm ye ayarlayıp, netleme halkasını en sağa çevirdiğimde odaklanmış oluyordu. (Bu arada bildiğiniz üzere 18-55’lerde netleme halkası objektifin ön elementi oluyor.)

Genellikle manzara fotoğrafı çektiğim için 20mm odak uzaklığı benim işimi büyük ölçüde görüyordu.

kızılötesi fotoğraf

Equipment: IR modified Nikon D40x, AF-S 18-55mm f/3.5-5.6
Exif: 20mm, f/8, iso100, 1/160sec.
Location: Süleymanlı Gölü / Denizli / TURKEY

3- Low Pass filtrenin sadece kızılötesi ışığı geçiren filtre ile değiştirtilmesiyle kızılötesi fotoğraf çekim

Full spectrum olarak çevirdiğim Nikon D40x perde arızası verince onu emekliye ayırmak zorunda kaldım. Bu arada ilk denemelerimden bu zamana kadar geçen süre içerisinde kızılötesi fotoğraf çekmek bende bir tutkuya dönüşmüştü ve başladığım bu serüven yarım kalmamalıydı. Yazının başında anlatmaya çalıştığım 2 yöntemin dezavantajlarından dolayı bir adet makineyi kızılötesi çekim için çevirmeye karar verdim ve kobay olarak Nikon D200 modelini seçtim. Dâhili odaklama motorunun bulunması, mevcut Nikon D700 fotoğraf makinem ile ortak batarya kullanması tercih sebeplerim oldu.

Bir adet Nikon D200 edindikten sonra ise yurt dışından Low Pass filtre ve gerekli malzemeleri temin etmeye başladım. Malzemeler de tamamlanınca Nikon D200’ü modifiye ettim. Modifikasyon sonrasında görünür ışıkla nasıl fotoğraf çekiyorsak, modifiye edilmiş Nikon D200’de de aynı şekilde kızılötesi fotoğraf çekmek mümkün hale geldi. Vizörden görerek, elde çekim yapabilmek gerçekten keyif vericiydi. Bu ilk modifikasyon maceramdan sonra çıtayı yükselterek çeşitli makineler çevirdim. Marka bazında çevirdiğim en üst modeller Nikon’da D7200, Canon’da 60D ve Sony’de A7R oldu. Çevirdiğim modeller arasında özellikle Nikon D90, Canon 50D ve daha üst modellerdeki avantajları sıralayacak olursam:

  • Liveview (Canlı Önizleme) modu ile sabit ve değişken odaklı lenslerin kullanılabilmesi,
  • Özel renk sıcaklığı ayarlanabilme özellikleri ile de çekilen fotoğrafların LCD ekranda daha anlaşılır tonlarla karşımıza çıkması

gibi özellikler kızılötesi fotoğrafçılığı daha da haz alınır hale getirmiştirlerdir.

4- Full Spectrum şeklinde dönüştürülmüş Aynasız fotoğraf makineleri ile kızılötesi fotoğraf çekim (Sadece Low Pass filtrenin çıkarılması)

Gelişen teknolojiye paralel olarak DSLR yanında Aynasız fotoğraf makineleri de fotoğrafçılık dünyasında boy göstermeye başladılar. Görünür ışıkla olan çekimlerdeki avantaj / dezavantajlarını tarttığım zaman hep DSLR makineleri tercih ediyordum. Fakat makine seçim sayfasında da belirttiğim üzere kızılötesi çekim esnasındaki tartışılmaz üstünlüklerinden dolayı  kızılötesi fotoğrafçılıkta artık ibrenin aynasızlardan yana olduğunu keşfetmem uzun sürmedi. Bunun için bir adet Sony A7R edinerek Full Spectrum olarak çevirdim. Bir önceki 3. maddede saydığım 2 adet avantaj kriterlerine ek olarak:

  • Odaklama esnasında DSLR makineler gibi ayrı bir sistem değil de sensörden gelen bilgi kullanıldığı için odaklama sorunları ve kalibrasyon ihtiyacının olmaması,
  • Full spectrum olarak çevrilmiş olsalar dahi, lens önüne filtre takıldığında bile sanki filtre takılmamış gibi görerek çekim ve kadrajlamanın mümkün olması,
  • Odaklama ve kalibrasyon sorunları olmamasından dolayı lens önüne farklı dalgaboylarında filtrelerin kullanılabilmesi. (590nm, 665nm, 720nm, 850nm gibi.)

maddeleri eklenebilir.

Daha da açıklayıcı olmam gerekirse aynasız makinelerde vizördeki ve LCD ekrandaki görüntü sensörden gelen bilgi vasıtasıyla oluşturulur. Haliyle makine Full Spectrum olarak çevrilip lens önüne filtre takılsa bile, makine hala kızılötesi bölgede görüntü yakalayabileceği için bu görüntü vizör ve LCD ekrana aktarılır. Ayrıca bu bilgi üzerinden odaklama yapıldığından farklı lenslerde bile odaklama sorunları ortadan kalkmış olur.

Kızılötesi Fotoğrafçılıkta Filtre Seçimi

Kızılötesi Fotoğrafçılıkta Filtre Seçimi

1- Dalgaboyu Seçimi

Kızılötesi fotoğrafçılıkta filtre seçimi için ilk önce dalga boyu seçimi yapmamız gerekir. Kızılötesi filtreler, kızılötesi ışığı %50 oranında geçirmeye başladıkları dalga boyu sınırına göre sınıflandırılırlar. Piyasada pek çok markaya ait kızılötesi filtre bulunmaktadır.

Yaptığım denemelerde Nikon D800e ve Canon 5D Mark II marka/model fotoğraf makinalarını Hoya R72 kızılötesi filtre kullanarak pozladığımda doğru renk üretmemiştir. Sebebi kullandıkları Low Pass filtrenin niteliği olabilir. Kısacası bütün marka/model makineler klasik filtre yardımıyla kızılötesi fotoğraf çekmek için uygun değillerdir.

Lens önüne kızılötesi filtre veya kızılötesi çekim için dönüştürülecek makinenize almak istediğiniz Low Pass filtrenin dalgaboyunun ne olması gerektiğini anlamanız açısından kızılötesi filtrelerin dalgaboyu özelliklerini açıklamaya çalışacağım:

kızılötesi fotoğrafçılıkta filtre seçimi

Kızılötesi filtrelerin dalgaboylarına göre sınıflandırılması, işlenmeden önce ve sonrasındaki sonuçları

Dalga boylarına göre Kızılötesi Filtreler:

a- Süper Renkli Filtreler

590nm: Daha canlı renkler üretir. Bunun sebebi diğer filtrelere göre daha çok görünür ışık ihtiva etmesidir. Fotoğraflarda ağaç yaprakları altın sarısı, gökyüzü açık mavi renkli görünür. Siyah beyaz fotoğrafçılık için kontrast, daha uzun dalga boyuna sahip filtrelerden daha azdır.

Ne zaman kullanılır: Canlı renkleri olan kızılötesi manzaralar için idealdir. Fotoğraf işleme konusunda en fazla renk esnekliğine izin verir. Ayrıca portre fotoğraflar için de iyi bir seçimdir. Fakat çekilen fotoğraf diğer filtrelere nazaran daha fazla görünür ışık ihtiva ettiğinden, fotoğrafın karakteristik kızılötesi özellikleri daha azdır fakat yine de rüya gibi bir görünüm oluşturur. Diğer filtrelerden daha fazla renk sapmasına neden olarak keskin olmayabilirler. Bunun sebebi kırılma indisleri farklı olan ışık tayflarının daha fazla mevcut olmasıdır.

665nm: İkinci en popüler kızılötesi filtredir. 720nm ile 590nm arasında bir etkiye sahiptir. Fotoğraflarda ağaç yaprakları soluk sarı renkte ve gökyüzü de daha parlak mavi görünecektir. 720nm’den daha canlı renkler üretirler.

Ne zaman kullanılır: Ağaç yapraklarındaki sarı rengin doygunluğu azaltmak suretiyle beyazlık elde edilebilmesi ve alışılagelmiş mavi gökyüzü için en uygun seçenektir. 720nm filtreye benzeyen bir görünüm üretir ancak farklı kameralar ve farklı çekim koşulları altında da daha zengin mavi renk ihtiva eder. Ayrıca portreler için de iyi bir seçimdir. Çekilen fotoğraf diğer filtrelere nazaran daha fazla görünür ışık ihtiva ettiğinden, fotoğrafın karakteristik kızılötesi özellikleri 590nm den fazla, 650nm den daha azdır. Fakat yine de rüya gibi bir görünüm oluşturur. Diğer filtrelerden daha fazla renk sapmasına neden olarak keskin olmayabilirler. Bunun sebebi kırılma indisleri farklı olan ışık tayflarının daha fazla mevcut olmasıdır. B+W 091 filtresi bu kategoriye girer.

b- Monokrom Filtreler

720nm: Genel kullanım amacına hitap eden en popüler kızılötesi filtre budur. Görünür ışığın küçük bir kısmını da içerdiği için işleme sonrasında renk tonlaması kısmi olarak vardır. Ayrıca siyah beyaz fotoğrafçılık için iyi bir kontrast sağlar. Hoya R72 ve B+W 092 filtreleri bu kategoriye girerler.

Ne zaman kullanılır: Çektiğiniz fotoğraflarda hafif renk tonlaması istiyorsanız ya da siyah beyaz çekimler yapmak istiyorsanız tercih edilebilir. Fotoğraflarda gökyüzü genellikle koyu mavi görünür. 850nm kadar yüksek kontrast olmasa da, siyah beyaz fotoğrafçılık için biraz daha fazla renk verdiği için 850nm yerine tercih sebebi olabilir.

850nm: Siyah beyaz kızılötesi fotoğrafçılık için en iyi seçimdir. Kamera parlak beyazlar ve belirgin karanlık bölgeler üretir. Fotoğraf makinesinde özel bir beyaz dengesi ayarlandığında çekilen fotoğraf hiçbir işleme işleme tabi tutulmadan saf siyah beyaza yakındır.

Ne zaman kullanılır: En yüksek kontrastlı siyah beyaz fotoğraflar için en iyisidir. Çekilen fotoğraflar geleneksel analog siyah beyaz kızılötesi filmlerle çekilen fotoğrafları andırır. Aynı zamanda adli tıp gibi derin kızılötesi dalga boylarının yararlı olduğu diğer uygulamalar için de iyi bir seçimdir. Çekilen fotoğraflarda ağaçlar bembeyaz, gökyüzü koyu siyah çıkar. İnsan teninde damarlar daha da belirginleşir ve cilt daha pürüzsüz ve kadifemsi çıkar. B+W 093 filtresi bu kategoriye girer.

590nm ve 665nm filtrelerin Avantaj ve Dezavantajları:

Kızılötesi fotoğrafçılıkta filtre seçimi için en çok ikilemde kalınan konulardan biri 850nm, 720nm gibi tek tonlamalı filtreler mi yoksa süper renkli diye tabir edebileceğimiz 665nm, 590nm filtrelerden birini mi seçeceğimizdir. Bu tip geniş aralıklı filtreler ile birlikte çekilen fotoğraflarda daha fazla renk aralığınız olacaktır. Fotoğraf işleme esnasında bu iki filtre ile çekilen fotoğrafları 720nm görüntüsüne benzetmek için renk doygunluklarını azaltmak (desaturasyon) gibi bir seçeneğimiz vardır. Bu renk yelpazesinin genişliği işlemeye biraz daha esneklik katabilir ve bazı çekim koşullarında standart 720nm filtreden daha iyi renk sonuçları verebilir.

Bazı fotoğraf makineleri 720nm filtre ile çok iyi renk sonuçları üretmeyebilir. Bu nedenle 665nm filtre daha iyi bir seçenek olarak karşımıza çıkar. Bu filtrelerle elde edilen bir diğer güzel yarar ise üzerlerinde daha yüksek dalga boylu kızılötesi filtreleri kullanabilmenizdir. Örneğin, 590nm’lik bir dönüştürülmüş fotoğraf makinesi ile 665nm, 720nm, 850nm’lik lens önüne takılan klasik filtreler kullanabilirsiniz. 665nm olarak dönüştürülmüş bir makinede ise 720nm ve 850nm klasik filtre kullanabilirsiniz.

Bu iki filtrenin dezavantajı ise siyah beyaz kızılötesi fotoğrafçılık için daha az kontrasta sahip olmalarıdır. Diğer bir dezavantaj ise kameraların 590nm ve 665nm filtreler ile dönüştürülmüş makinelerde beyaz dengesi ayarlanmasının daha zor olmasıdır. Ayrıca bu filtreler, kamera modeli ve çekim koşullarına bağlı olarak farklı ve öngörülemez sonuçlar doğurabilir. Şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki 665nm ile çekilmiş fotoğraflar 720nm ye göre işlenmeleri daha karmaşık olmaktadır. Dikkat edilmesi gereken bir diğer husus 590nm ve 665nm filtrelerin, 720 ve 850nm filtrelerden biraz daha az keskin olabilmesi. Daha geniş bir ışık spektrumuna izin verdiklerinden, daha fazla renk sapması ve biraz yumuşak odaklanma söz konusudur. Özetle 720nm ve 850nm filtreler ile çekilen fotoğraflar daha keskindir.

Kızılötesi fotoğrafçılıkta filtre seçimi konusunun daha iyi anlaşılabilmesi için isimleri sayılan filtrelerin ışık geçirgenlik grafiklerini incelemenizi tavsiye ederim.

Hoya R72’nin kızılötesi ışık geçirgenlik grafiği:

Hoya r72 720nm kızılötesi filtre

Hoya R72’nin kızılötesi ışık geçirgenlik grafiği.

B+W 093 filtrenin kızılötesi ışığı %50 oranında geçirmeye başladığı dalga boyu sınırı 830nm, B+W 092 filtrenin 720nm, B+W 091 filtrenin ise 630nm dolaylarındadır. B+W 093 filtre ile çekilmiş fotoğraflarda bitkiler daha beyaz çıkar ve kontrast diğerlerine göre daha fazladır.

B+W marka kızılötesi filtrelerin ışık geçirgenlik grafikleri:

b+w kızılötesi filtre

B+W 091’in kızılötesi ışık geçirgenlik grafiği.

b+w kızılötesi filtre

B+W 092’nin kızılötesi ışık geçirgenlik grafiği.

b+w kızılötesi filtre

B+W 093’ün kızılötesi ışık geçirgenlik grafiği.

Karşılaştırma olması açısından Hoya R72 ve B+W 093 ile çekilmiş fotoğraflar:

b+w 093 & hoya R72 kızılötesi filtre karşılaştırması

Hoya R72 ve B+W 093 Filtrelerin karşılaştırılması.

Bu fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere B+W 093 filtre daha yüksek dalga boyundan itibaren kızılötesi ışık geçirdiğinden (850nm) tek renk tonlamalı fotoğraf üretmiştir. Eğer siyah beyaz fotoğrafçılığa ilginiz varsa 850nm dalgaboyu filtreler sizin için iyi bir alternatif olabilir.

2- Marka Seçimi

Kızılötesi fotoğrafçılıkta filtre seçimi için marka seçimi de diğer önemli bir husustur. Bu alanda en popüler kızılötesi filtre Hoya R72’dir. Kızılötesi ışığı %50 oranında geçirmeye başladığı sınır 720nm dolayındadır. Görünen ışığın çok az bir kısmını da geçirdiği için değişik renk tonları elde edebilmek mümkündür. Gerek kullandıkları cam materyali Schott Glass (Almanya) firması tarafından üretilmesi, gerek cam malzeme üzerinde kullandıklaro özel kaplama teknikleriyle daha yüksek geçirgenliğe ve daha az yansımaya sahip olmalarından dolayı B+W markası tercih sebebiniz olmalıdır. Benim de Hoya R72 tercih etmemin sebebi ise B+W marka kızılötesi filtrelerinin maalesef Türkiye’de satılmamasıdır.

Bahsetmek istediğim bir başka marka ise Zomei marka kızılötesi filtreleridir. İlk başlarda çin üretimi optik ürünlere olan güvenim sıfır iken bu marka ile çekilmiş kızılötesi bir çalışmayı fotoğraf paylaşım alanlarında gördüm ve sonucu gayet başarılı buldum. Ardından uluslararası e-ticaretin yükselen trendi Aliexpress.com aracılığı ile bu filtrenin 720nm versiyonundan bir adet sipariş verdim. Ürün elime geçtiğinde ise full spectrum olarak dönüştürülmüş bir adet Sony Nex-3 ile Hoya R72 filtre ile kıyaslamalı deneme çekimlerini yaptım. Şaşırtıcı derecede sonuçlar çok benzer idi. Bu rürünü fiyat avantajından dolayı kızılötesi fotoğrafçılıkta filtre seçimi için tercih edebilirsiniz. Bu yazıyı yazarken güncel fiyat olarak her iki filtrede de 77mm çapında mukayese edecek olursak, Zomei filtre Hoya R72 filtreden 1/6 oranında daha ucuzdu.

İşte karşılaştırmalı çekimler. Sol kısımdaki fotoğraflar Zomei marka, Sağ taraftaki fotoğraflar Hoya marka filtre ile çekilmişlerdir.

İşlenmemiş RAW fotmattan direkt JPG formata dönüştürülmüş sonuçlar:

İşlenmiş sonuçlar:

Kızılötesi Fotoğraf Çekim Teknikleri

Kızılötesi fotoğraf çekmenin 3 tekniği vardır:

1- Kızılötesi Filtre kullanarak kızılötesi fotoğraf çekmek
2- Low Pass filtreyi çıkarıp, kızılötesi filtre kullanarak (Full Spectrum + Kızılötesi Filtre) (Modifikasyon)
3- Low Pass filtreyi çıkarıp, sadece kızılötesi ışığı geçiren filtre ile değiştirek (Modifikasyon)

(Low Pass filtrenin ne demek olduğuna Kızılötesi Fotoğrafçılığa Giriş yazımda değindim.)

Bu yöntemleri artıları ve eksileriyle ele alacak olursak:

1- Kızılötesi Filtre kullanarak kızılötesi fotoğraf çekmek:

Neden tercih edilir?:

Mevcut fotoğraf makinemizle, sadece filtre temin ederek pratik bir şekilde kızılötesi fotoğraf çekmek için tercih edilmektedir.

Avantajları:

  • Kamera modifiye edilmediğinden dolayı fotoğraf makinesi kızılötesi fotoğraf haricinde günlük çekimler için de kullanılabilir.
  • Maliyeti en az olan yöntemdir.
  • Kızılötesi çekime başlamak için en ideal yöntemdir.
  • Farklı dalga boyu sınırı olan filtreler kullanılabilir. (Hoya R72, B&W 093)

Dezavantajları:

  • Uzun pozlama süresi (Gün ışığında bile D90, D700, D300 gibi fotoğraf makinelerinde 30 saniye ye yakın pozlama gerektirir. 30 saniye süre için iso100, f/8 değerleri baz alınmıştır.)
  • Filtre takılınca vizörden bakarak kadrajlama olanağı yoktur.
  • Uzun pozlama yapılacağından tripod şarttır. Ayrıca batarya şarjı daha çabuk bitmektedir. Bu yöntemle çekim yapıyorsanız yanınıza ekstra 2-3 tane batarya almanız yararınıza olacaktır.
  • Fotoğraf makineleri görünür ışığa göre netleme yaptıklarından dolayı netleme mekanizması doğru çalışmayacaktır.
  • Manuel modda çekim yapılması zorunluluğu vardır. Filtre takılınca makinenin ışık ölçüm mekanizması doğru çalışmamaktadır. Sebebi ise ışık ölçüm mekanizmasının görünür ışığa göre hesaplama yapmasıdır.
Kızılötesi Fotoğraf

Equipment: Nikon D700, AF 20mm f/2.8D, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 20mm, f/8, iso200, 30sec.
Location: KültürPark Fuar Alanı / İzmir / TURKEY

2- Low Pass filtreyi çıkarıp, kızılötesi filtre kullanarak (Full Spectrum + Kızılötesi Filtre) (Modifikasyon):

Neden tercih edilir?:

DSLR Fotoğraf Makinelerde maliyeti daha az olduğu için; Aynasız fotoğraf makinelerde ise sensörün önüne filtre takmanın gereksiz olması nedeniyle bu seçenek tercih edilir. Aynasız fotoğraf makineleri için en ideal seçenektir. Aynasız fotoğraf makinelerini full spectrum dönüştürme avantajları için Kızılötesi Fotoğrafçılık için Fotoğraf Makinesi Seçimi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Avantajları:

  • Bu yöntemin birinci amacı pozlama süresini düşürmektir. bu yöntemle 1/250, 1/125, 1/60 enstantane hızlarıyla pozlama yapmak mümkündür.
  • Uzun pozlama yapılmayacağından tripod ihtiyacını ortadan kaldırır. (Elde çekim mümkündür.)
  • DSLR Fotoğraf Makineleri için: Sadece Low Pass filtre çıkarıldığı, sensör önüne ekstra filtre takılmadığı için 3. maddeye göre maliyeti daha düşüktür.
  • Farklı dalga boyu sınırı olan filtreler kullanılabilir. (Hoya R72, B&W 093)

Dezavantajları:

  • Filtre takma zorunluluğu devam ettiğinden, vizörden bakarak kadrajlama olanağı olmamaktadır. (Aynasız Fotoğraf Makineleri hariç.)
  • Modifikasyon sonrası fotoğraf makinesi sadece görünür ışıkla değil, kızılötesi ışıkla da fotoğraf çekeceği için artık günlük fotoğraf çekimine uygun olmayacaktır. (Kızılötesi ve UV ışığı bloke eden özel lens filtreleri takılarak bu durum telafi edilebilir.
  • Modifikasyon sonrası fotoğraf makinesinde eğer varsa toz giderme sistemi devre dışı kalır.
  • DSLR Fotoğraf makinelerinin odaklama mekanizmaları görünür ışığa göre netleme yaptıklarından dolayı netleme her zaman doğru çalışmayacaktır. (Aynasız Fotoğraf Makineleri hariç.)
  • DSLR Fotoğraf makinelerinde Manuel modda çekim yapılması zorunluluğu vardır. Filtre takılınca makinenin ışık ölçüm mekanizması doğru çalışmamaktadır. Sebebi ise ışık ölçüm mekanizmasının görünür ışığa duyarlı olmasıdır. (Aynasız Fotoğraf Makineleri hariç.)
Kızılötesi Fotoğraf

Equipment: IR modified Nikon D40x, AF-S 18-55mm f/3.5-5.6, Hoya R72 Infrared Filter
Exif: 20mm, f/8, iso100, 1/250 sec.
Location: Goncalı / Denizli / TURKEY

3- Low Pass filtreyi çıkarıp, sadece kızılötesi ışığı geçiren filtre ile değiştirek (Modifikasyon):

Neden tercih edilir?:

DSLR Fotoğraf Makinelerinde hem elde çekim ve elde çekim ve çekim esnasında vizörden görerek kadraj yapmak için tercih edilmektedir. DSLR makineler için en ideal seçenektir. DSLR fotoğraf makinelerini dönüştürme avantajları için Kızılötesi Fotoğrafçılık için Fotoğraf Makinesi Seçimi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Avantajları:

  • Kızılötesi filtre takma gereksinimi ortadan kalktığı için normal çekimler nasıl yapılıyorsa o şekilde çekim yapmaya olanak verir. Artık çekilen fotoğraflar kızılötesi fotoğraflardır.
  • Modifikasyon esnasında odaklama kalibrasyonu da yapıldığından ekstra netleme telafisi gerekmez. Görünür ışıkla nasıl odaklama yapılıyorsa (manuel/otomatik) netleme yine o şekilde yapılabilir.
  • Uzun pozlama yapılmayacağından tripod ihtiyacını ortadan kaldırır. (Elde çekim mümkündür.)
  • Filtre kullanma zorunluğunu yoktur.
  • Fotoğraf makinesi lensten bağımsız bir kere odaklama kalibrasyonu yapıldığından her tür lens kullanılabilir.
  • Işık ölçüm mekanizması çalıştığından dolayı “pozlama telafisi kullanılması suretiyle” diyafram ya da otomatik modda kullanım olanağı vardır. (Işık ölçümü görünür ışığa göre çalıştığı için pozlama telafisi gerekebilir.)

Dezavantajları:

  • Modifikasyon sonrası fotoğraf makinesi sadece görünür ışıkla değil, kızılötesi ışıkla fotoğraf çekeceği için artık normal fotoğraf çekime uygun olmayacaktır.
  • Modifikasyon sonrası fotoğraf makinesinde eğer varsa toz giderme sistemi devre dışı kalır.
Kızılötesi Fotoğraf

Equipment: 720nm IR modified Nikon D7000, AF-S 18-55MM F/3.5-5.6
Exif: 18mm, f/8, iso200, 1/60sec.
Location: Beyaz Melekler Parkı / Karabağlar / İzmir / TURKEY

Kızılötesi Fotoğrafçılığa Giriş

Low Pass Filtre Nedir?

Kızılötesi fotoğrafçılığa giriş için öncelikle sensör yapıları hakkında bilgi aktarmaya çalışacağım. Dijital fotoğraf makinelerinin sensörleri görünür ışığa duyarlı oldukları kadar yakın kızılötesi ışığa da duyarlıdırlar. Ancak fotoğraf makinelerinin asıl amaçları görünür ışıkla fotoğraf çekmek olduğundan üretim aşamasında sensörün önünde kızılötesi ışığın sensöre ulaşmasını engelleyen bir filtre takılır. Bu filtreye düşük dalga boylarındaki ışığı (görünür ışık) geçirmesinden dolayı Low Pass filtre denir. Fakat bu filtre yapısı itibariyle kızılötesi ışığı da az miktarda geçirir. Bu sayede mevcut fotoğraf makinemizle, kızılötesi filtre yardımıyla uzun pozlama sürelerinde kızılötesi fotoğraf çekebiliriz. (Gün ışığında fotoğraf makinesine bağlı olarak 2-20 saniye veya daha fazla.)

fotoğraf makinesi sensörü

Sol tarafta sensörün üzerinde camgöbeği renkli low Pass filtre açıkça görülmektedir.

Low Pass filtre, kızılötesi fotoğrafçılığın önündeki en büyük engeldir. Çünkü bu filtre kızılötesi ışığın geçmesini büyük ölçüde engellediğinden dolayı ancak uzun pozlama yaparak kızılötesi fotoğraf elde edilebilir.

fotoğraf amkinesi ışık hassasiyeti

Low Pass filtresi çıkarılmamış bir Dijital SLR’in tayf hassasiyet grafiği.

Resimden de anlaşılacağı üzere Low Pass filtre, Kızılötesi tayftaki ışığın tamamına yakınını filtreleyerek kızılötesi ışığın sensöre ulaşmasını engeller.

Low Pass filtrenin işlevini örnek grafiklerden daha iyi anlayabiliriz:

Low Pass filtresi çıkarılmamış bir Dijital SLR'in tayf hassasiyet grafiği

Low Pass filtresi çıkarılmamış bir Dijital SLR’in tayf hassasiyet grafiği.

Low Pass filtresi çıkarılmış Dijital SLR'in tayf hassasiyet grafiği.

Low Pass filtresi çıkarılmış Dijital SLR’in tayf hassasiyet grafiği.

Low Pass filtresi, Kızılötesi ışığı geçirecek bir filtreyle değiştirilmiş Dijital SLR'in tayf hassasiyet grafiği.

Low Pass filtresi, Kızılötesi ışığı geçirecek bir filtreyle değiştirilmiş Dijital SLR’in tayf hassasiyet grafiği.

Kişisel deneyimlerim sonucunda giriş seviyesi DSLR fotoğraf makinelerinde (D40, D50, D70) pozlama süresinin oldukça düştüğünü gözlemledim. Bunun sebebi orta ve üst seviye DSLR fotoğraf makinelerinde (D90, D300, D700) kızılötesi ve ultraviyole ışığın fotoğraf kalitesine olumsuz etkisini azaltmak için daha kaliteli Low Pass filtre kullanılması, bir başka deyişle kızılötesi ışığı daha fazla bloke etmeleridir. Nikon D40 marka/model fotoğraf makinesiyle 1-2 saniye pozlamayla çekilebilen bir kare, Nikon D90 marka/model bir fotoğraf makinesiyle aynı diyafram ve iso değerlerinde ancak 20-60 saniye pozlama ile çekilebilir.

Bazı Fotoğraf makineleri Kızılötesi çekim seçeneğine sahiptir.

Bazı dijital kameralarda ise sensör önündeki Low Pass filtre makine ile gelen bir ayar sayesinde kaldırılabilmektedir. Sony DSC-F828 model fotoğraf makinesinde “Night Shot Mode (Gece Çekim Modu)” ayarı ile sensör önündeki Low Pass filtre kalkar ve objektifin önüne kızılötesi filtre takılırsa kızılötesi fotoğraf makinası elde edilmiş olur. Detaylı bilgi için arama motorlarında Sony DSC-F828 Nightshot Hack olarak aratırsanız detaylı yazı ve videolu anlatımlara ulaşabilirsiniz.

Kızılötesi fotoğrafçılığa giriş için bir deneme yapalım.

İlk olarak yapmamız gereken fotoğraf makinemizin kızılötesi ışığa duyarlı olup olmadığını test etmek. Bunu anlayabilmemiz için iki şartı sağlamamız gerekir:

1- Bir adet TV kumandası
2- 3-4 saniye pozlama süresinde ışık patlamasına izin vermeyecek şekilde görece karanlık bir ortam.

kızılötesi fotoğrafçılığa giriş

Kızılötesi Hassasiyet Testi

Bunlar sağlandıktan sonra makinemizi 3 saniye pozlamaya ayarlayıp sabit bir yere bırakıyoruz. TV kumandası ile herhangi bir tuşa sürekli basarken kumandanın sinyal gönderen ledini fotoğraflıyoruz. Aşağıdaki fotoğraflara benzer bir sonuç çıkması gerek:

Örnek fotoğraflara benzer bir sonuç elde ettiyseniz mevcut fotoğraf makineniz kızılötesi ışığa duyarlı demektir. Bundan sonra bir adet kızılötesi filtre edinip Kızılötesi Fotoğraf Çekim Teknikleri sayfasında anlatılan tekniklerin birincisi ile kızılötesi fotoğrafçılığa giriş yapabilirsiniz.